Nawigacja

Facebook

Losowa Fotka

Aktualnie online

· GoÂci online: 1

· U┐ytkownikˇw online: 0

· ú▒cznie u┐ytkownikˇw: 16
· Najnowszy u┐ytkownik: maro

Dynamika bez p┼éetw. Elementy techniki dla pocz─ůtkuj─ůcych

Prowadz─ůc kursy freedivingu zauwa┼╝y┼éem, ┼╝e na basenie wielu osobom najwi─Ökszy problem sprawia tzw. dynamika bez p┼éetw - jedna z trzech dyscyplin (opr├│cz statyki i dynamiki w p┼éetwach), kt├│rych wraz z innymi zagadnieniami takimi jak techniki relaksacyjne, czy ─çwiczenia oddechowe i rozci─ůgaj─ůce, ucz─Ö na kursach basenowych.

Termin dynamika w odniesieniu do nurkowania mo┼╝e wydawa─ç si─Ö do┼Ť─ç dziwaczny. Mnie przynajmniej wyda┼é si─Ö takim kilkana┼Ťcie lat temu, kiedy zaczyna┼éem interesowa─ç si─Ö freedivingiem i us┼éysza┼éem go po raz pierwszy. Pochodzi on wprost od angielskiej nazwy dynamic stosowanej przez Anglosas├│w, i bior─ůc pod uwag─Ö to, ┼╝e j─Özyk angielski zdominowa┼é wiele obszar├│w j─Özykowych, pewnie tak ju┼╝ zostanie. We freedivingu dynamika to nic innego jak najzwyklejsze p┼éywanie na odleg┼éo┼Ť─ç tyle, ┼╝e pod powierzchni─ů wody, a dynamika bez p┼éetw to to samo tylko, ┼╝e (oczywi┼Ťcie bez p┼éetw) jakby zwyk┼é─ů ┼╝abk─ů. Jednak ta ┼╝abka nie do ko┼äca jest taka „zwyk┼éa” i osobom, kt├│re nigdy wcze┼Ťniej jej nie pr├│bowa┼éy, sprawia nieco k┼éopotu. W p┼éetwach jest ┼éatwiej, bo maj─ů one tak─ů powierzchni─Ö, ┼╝e nawet technicznie s┼éaby nurek machn─ůwszy nimi cho─çby byle jak, b─Ödzie przemieszcza┼é si─Ö do przodu. Bez p┼éetw sprawy si─Ö komplikuj─ů, co nie oznacza, ┼╝e „zwykli” ludzie (tj. nie b─Öd─ůcy freediverami) nie potrafi─ů p┼éywa─ç ┼╝abk─ů pod wod─ů. Rzecz w tym, ┼╝e to co ci zwykli ludzie robi─ů nie zas┼éuguje na szlachetne :) s┼éowo dynamika.

Zacznijmy od rzeczy najbardziej elementarnej, a mianowicie od wywa┼╝enia. Ten akurat termin doskonale znany jest nurkom sprz─Ötowym, idea za nim stoj─ůca powinna wi─Öc by─ç dla nich ┼éatwa do zrozumienia. Ot├│┼╝ aby dynamika rzeczywi┼Ťcie by┼éa dynamik─ů nurek musi by─ç odpowiednio wywa┼╝ony. Zwyk┼éy cz┼éowiek nabrawszy pe┼éne p┼éuca powietrza (a tak post─Öpuj─ů prawie wszyscy zwykli ludzie, kt├│rym przyjdzie przep┼éyn─ů─ç jaki┼Ť odcinek pod wod─ů na zatrzymanym oddechu) ma jak diabli dodatni─ů p┼éywalno┼Ť─ç. Zachowuje si─Ö troch─Ö jak sp┼éawik, kt├│ry woda bezlito┼Ťnie wypycha na powierzchni─Ö. W ka┼╝dej chwili biedny nurek musi walczy─ç z dodatni─ů p┼éywalno┼Ťci─ů po┼Ťwi─Öcaj─ůc na t─Ö walk─Ö, zamiast na poruszanie si─Ö do przodu, znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç swej energii (i bezcennego w tych warunkach tlenu). Jego ruchy s─ů gwa┼étowne, nast─Öpuj─ůce jeden po drugim, bez wytchnienia, bo nawet kr├│tka przerwa spowodowa┼éaby nieuchronne – natychmiastowe wyniesienie na powierzchni─Ö, a przecie┼╝ nie o to w p┼éywaniu pod wod─ů chodzi, prawda? Czy mo┼╝na temu zaradzi─ç?

Oczywi┼Ťcie, ┼╝e tak! Metody s─ů dwie. Pierwsza, bardziej wymagaj─ůca polega na … nie nabieraniu powietrza do p┼éuc lub jak kto woli, p┼éywaniu na wydechu. Ludzkie cia┼éo, gdyby pozbawione by┼éo p┼éuc (a w zasadzie zgromadzonego w nich powietrza) mia┼éoby p┼éywalno┼Ť─ç ujemn─ů i cz┼éowiek zawsze ton─ů┼éby w wodzie. Przyczyn─ů, ┼╝e si─Ö tak nie dzieje jest powietrze znajduj─ůce si─Ö w p┼éucach. Ono daje nam dodatni─ů p┼éywalno┼Ť─ç, a zmieniaj─ůc jego ilo┼Ť─ç mo┼╝emy t─Ö p┼éywalno┼Ť─ç regulowa─ç. W szczeg├│lno┼Ťci mo┼╝emy zrobi─ç wydech pozostawiaj─ůc tylko tyle powietrza, by nasza p┼éywalno┼Ť─ç by┼éa zbli┼╝ona do zerowej.

Jednak pomys┼é z nabieraniem ma┼éej ilo┼Ťci powietrza przy nurkowaniu z zatrzymanym oddechem nie wszystkim musi si─Ö podoba─ç  St─ůd idea wywa┼╝enia tj. zr├│wnowa┼╝enia dodatniej p┼éywalno┼Ťci odpowiednio dobranym balastem. Dobrze wywa┼╝ony freediver na g┼é─Öboko┼Ťci „operacyjnej”, kt├│ra w dynamice oznacza na og├│┼é oko┼éo jednego metra ma p┼éywalno┼Ť─ç praktycznie zerow─ů. Oznacza to, ┼╝e nie tonie, ani nie jest wynoszony na powierzchni─Ö i odbiwszy si─Ö mocno nogami od ┼Ťciany basenu p┼éynie na niezmiennej g┼é─Öboko┼Ťci pokonuj─ůc pi─Ö─ç, siedem, a czasem ponad dziesi─Ö─ç metr├│w w ca┼ékowitym bezruchu! Nie trac─ůc przy tym energii ani tlenu! Jaka┼╝ r├│┼╝nica w stosunku do „zwyk┼éego” pozbawionego ci─Ö┼╝ark├│w cz┼éowieka, kt├│ry na tym samym odcinku musi wykona─ç dwa, trzy a czasem i wi─Öcej cykli ruch├│w r─Ökami i nogami, by utrzyma─ç si─Ö pod powierzchni─ů wody!

Jednak w┼éa┼Ťciwe wywa┼╝enie to nie tylko odpowiednia ilo┼Ť─ç kilogram├│w o┼éowiu. R├│wnie istotne jest ich rozmieszczenie na naszym ciele. W sumie to podobna sytuacja jak w nurkowaniu sprz─Ötowym – aby z┼éapa─ç prawid┼éowy trym balast musi znajdowa─ç si─Ö we w┼éa┼Ťciwych miejscach. Tradycyjnym miejscem na ci─Ö┼╝arki nurkowe jest talia nurka, ale we freedivingu basenowym nie jest to miejsce dobre. Znajduj─ůcy si─Ö tam pas balastowy ci─ůgnie nurka w d├│┼é, podczas gdy wypychaj─ůce ku g├│rze powietrze zgromadzone jest w p┼éucach. Te za┼Ť znajduj─ů si─Ö du┼╝o wy┼╝ej ni┼╝ talia. Per saldo wi─Öc u b─Öd─ůcego w pozycji poziomej freedivera powstaje moment obrotowy sprawiaj─ůcy, ┼╝e dolna cz─Ö┼Ť─ç tu┼éowia wraz z nogami opada na dno, a g├│rna wraz z g┼éow─ů wynoszona jest na powierzchni─Ö i mimo, ┼╝e ┼Ťredni─ů p┼éywalno┼Ť─ç nurek ma zerow─ů, z dynamiki nic dobrego nie wychodzi. Prawid┼éowe wywa┼╝enie mo┼╝na uzyska─ç dopiero zak┼éadaj─ůc tzw. neckweight czyli ci─Ö┼╝arek szyjny umiejscowiony, jak nazwa wskazuje, na szyi. Tylko w przypadku u┼╝ywania grubej (co w dynamice basenowej oznacza na og├│┼é grubszej ni┼╝ 1 – 1,5 mm) pianki pojawia si─Ö dodatkowo konieczno┼Ť─ç za┼éo┼╝enia niewielkiego obci─ů┼╝enia r├│wnie┼╝ na pas. Dopiero tak wywa┼╝ony nurek, mo┼╝e pokusi─ç si─Ö o wykonanie prawdziwej, daj─ůcej okazj─Ö do d┼éugich faz szybowania w bezruchu i dzi─Öki temu dostarczaj─ůcej mn├│stwa satysfakcji, dynamiki bez p┼éetw. Dlatego te┼╝ na swoich kursach po┼Ťwi─Öcam czas na prawid┼éowe wywa┼╝enie kursant├│w, z kt├│rych ka┼╝dy otrzymuje na czas trwania kursu sw├│j w┼éasny, odpowiednio dobrany neckweight.

Jednak samo, najlepsze nawet wywa┼╝enie, to jeszcze nie wszystko (och, gdyby ┼╝ycie mog┼éo by─ç tak proste!). Niestety, schody zaczynaj─ů si─Ö dopiero teraz.

Zacznijmy od rytmu. W ┼╝abce powierzchniowej rytm jest ci─ůg┼éy, kolejne ruchy nast─Öpuj─ů praktycznie jeden za drugim: r─Öce, nogi, r─Öce, nogi, r─Öce, nogi … W dynamice podwodnej jest inaczej. Po ka┼╝dym ruchu nap─Ödowym przychodzi faza d┼éugiego szybowania. Nurek pozostaje wtedy przez chwil─Ö jakby w statyce. Nie wykonuje ┼╝adnych ruch├│w, a przemieszcza si─Ö wy┼é─ůcznie si┼é─ů nadanego przed chwil─ů rozp─Ödu. Zdobywa odleg┼éo┼Ť─ç pozostaj─ůc na sta┼éym pu┼éapie, ale nie traci energii na walk─Ö z p┼éywalno┼Ťci─ů. Och, co za rozkosz! Przyznaj─Ö, ┼╝e dla mnie to najpi─Ökniejsza chwila i kwintesencja dynamiki bez p┼éetw. Zapominam wtedy o ca┼éym ┼Ťwiecie i szybuj─Ö, szybuj─Ö, szybuj─Ö … Rozmarzy┼éem si─Ö ale trzeba wraca─ç do rzeczywisto┼Ťci. A wi─Öc w DNF rytm jest zupe┼énie inny: r─Öce, PAUZA, nogi, PAUZA, r─Öce, PAUZA, nogi, PAUZA itd. Na pierwszy rzut oka wydaje si─Ö, ┼╝e to nic trudnego, ale w praktyce bywa z tym r├│┼╝nie. Ludzie s─ů na og├│┼é przyzwyczajeni do rytmu ┼╝abki powierzchniowej i „wklejenie” dodatkowych faz wyczekania sprawia im, zw┼éaszcza na pocz─ůtku, problemy. Na og├│┼é, po przep┼éyni─Öciu kilku d┼éugo┼Ťci basenu i wys┼éuchaniu uwag instruktora, problem znika, ale bywa i tak, ┼╝e trzeba zaleci─ç kursantowi dodatkowe ─çwiczenia i dopiero one pozwalaj─ů mu na uporanie si─Ö z niesfornym cia┼éem, w kt├│rego pami─Öci mi─Ö┼Ťniowej zakodowany jest zupe┼énie inny rytm. Zdarzaj─ů si─Ö te┼╝ kursanci, kt├│rzy pr├│bowali wcze┼Ťniej swoich si┼é w DNF i maj─ů ju┼╝ t─Ö kwesti─Ö wst─Öpnie przyswojon─ů, wykonuj─ů pauzy ale … zdecydowanie za kr├│tkie. Przekonanie ich, ┼╝e nie musz─ů si─Ö donik─ůd ┼Ťpieszy─ç i mog─ů, a nawet powinni pozwoli─ç sobie na odrobin─Ö luzu, spokoju i wyd┼éu┼╝enie fazy szybowania, zajmuje troch─Ö czasu oraz wymaga cierpliwo┼Ťci.

Pisz─ůc o rytmie nie spos├│b nie wspomnie─ç o kwestii koordynacji. Poszczeg├│lne ruchy musz─ů by─ç wykonywane w odpowiedniej kolejno┼Ťci i w odpowiednim czasie. Powinno wygl─ůda─ç to mniej wi─Öcej tak:

1. P┼éyniemy (np. po odbiciu od ┼Ťciany basenu) w pozycji strza┼éki tj. ca┼ée cia┼éo jest wyprostowane z r─Ökami wyci─ůgni─Ötymi nad g┼éow─Ö. Szybujemy, szybujemy, szybujemy … :) i …

2. … gdy zaczynamy wytraca─ç pr─Ödko┼Ť─ç r─Öce wykonuj─ů poci─ůgni─Öcie. Spos├│b jego wykonania to oddzielny problem, kt├│ry wymaga specjalnego om├│wienia. Jednak na razie ogranicz─Ö si─Ö tylko do najwa┼╝niejszego tj. do tego, ┼╝e r─Öce przesuwaj─ů si─Ö znad g┼éowy a┼╝ na sam d├│┼é, do ud. To zupe┼énie inaczej ni┼╝ w ┼╝abce powierzchniowej, gdzie ruch nap─Ödowy ko┼äczy si─Ö mniej wi─Öcej na wysoko┼Ťci bark├│w i od tej chwili d┼éonie zaczynaj─ů powr├│t do pozycji wyprostowanej nad g┼éow─Ö. Takie s─ů wymogi stylu klasycznego, a ich z┼éamanie w przypadku zawod├│w rozgrywanych pod auspicjami FINA (czyli m.in. na olimpiadzie) grozi dyskwalifikacj─ů. U nas jest jednak zupe┼énie inaczej. U nas r─Öce zataczaj─ů pe┼ény ruch, od wyprostu nad g┼éow─ů a┼╝ do si─Ögni─Öcia d┼éo┼ämi do ud.

3. Po dotarciu d┼éoni do ud nie rozpoczynaj─ů one powrotu nad g┼éow─Ö, ale pozostaj─ů tam nieruchome, przyklejone do n├│g, a nurek zn├│w szybuje, szybuje, szybuje … w bezruchu.

4. Wreszcie jednak przychodzi moment, gdy trzeba z powrotem przenie┼Ť─ç r─Öce nad g┼éow─Ö, a nogi podci─ůgn─ů─ç pod po┼Ťladki, by m├│c wykona─ç nimi kopni─Öcie. I tu pojawia si─Ö kolejny ma┼éy problem, w┼éa┼Ťnie ze wspomnian─ů wy┼╝ej koordynacj─ů. Przyzwyczajeni do ┼╝abki powierzchniowej kursanci maj─ů nawyk, by powr├│t r─ůk i n├│g rozpoczyna─ç w tym samym momencie. W stylu klasycznym dzia┼éa to bardzo dobrze, ale … u nas, jak zwykle sprawy maj─ů si─Ö troch─Ö inaczej. Rzecz w tym, by w chwili kiedy nogi wykonuj─ů kopni─Öcie, r─Öce by┼éy ju┼╝ wyci─ůgni─Öte nad g┼éow─Ö tak, by sylwetka nurka by┼éa maksymalnie hydrodynamiczna. Inaczej znaczna cz─Ö┼Ť─ç impetu jaki nadaj─ů nurkowi nogi zostanie zmarnotrawiona na pokonywanie opor├│w wody. W stylu powierzchniowym r├│wnoczesne rozpocz─Öcie powrotu r─ůk i n├│g sprawdza si─Ö bardzo dobrze. R─Öce przesuwaj─ů si─Ö z linii bark├│w do pozycji wyprostowanej, a w tym samym czasie nogi pokonuj─ů mniej wi─Öcej taki sam dystans podci─ůgaj─ůc stopy pod po┼Ťladki. Kiedy rozpoczyna si─Ö kopni─Öcie, r─Öce s─ů wi─Öc ju┼╝ wyprostowane. Tymczasem u nas ... r─Öce maj─ů do pokonania miej wi─Öcej dwa razy d┼éu┼╝sz─ů drog─Ö! Powr├│t rozpoczyna si─Ö bowiem nie z linii bark├│w ale z okolic ud. Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e przy r├│wnoczesnym rozpocz─Öciu powrotu (r─ůk i n├│g), kiedy nogi s─ů ju┼╝ gotowe do kopni─Öcia, r─Öce dopiero mijaj─ů g┼éow─Ö! Pozycja jest daleka od optymalnej, a energia kopni─Öcia idzie w gwizdek. ┼╗eby tego unikn─ů─ç trzeba … sp├│┼║ni─ç start podci─ůgni─Öcia n├│g, w stosunku do przeniesienia r─ůk. I … zn├│w trzeba si─Ö tego nauczy─ç, wypleniaj─ůc stare nawyki. Niby proste, a w praktyce okazuje si─Ö, ┼╝e potrafi to sprawia─ç nieco k┼éopot├│w. Okay. Nauczywszy si─Ö „sp├│┼║niania” n├│g uda┼éo si─Ö przenie┼Ť─ç r─Öce i nogi z zachowaniem odpowiedniej koordynacji. Teraz, z wyprostowanymi nad g┼éow─ů r─Ökami nast─Öpuje kopni─Öcie, po kt├│rym …

5. … oczywi┼Ťcie zn├│w szybujemy, szybujemy, szybujemy, co oznacza, ┼╝e … ca┼éy cykl zaczyna si─Ö od nowa i za chwil─Ö zn├│w b─Ödziemy mogli wykona─ç kolejne poci─ůgni─Öcie r─Ökami, po kt├│rym nast─ůpi ponowne szybowanie potem powr├│t r─ůk i n├│g i kopni─Öcie i zn├│w szybowanie, szybowanie, szybowanie … i tak bez ko┼äca (lub raczej do chwili gdy zapragniemy si─Ö wynurzy─ç)

Dobry nurek na jednej d┼éugo┼Ťci 25-metrowego basenu wykonuje zaledwie trzy, a czasem nawet tylko dwa takie cykle! I w ten spos├│b pokonuje sto kilkadziesi─ůt metr├│w! Czasem dla zabawy p┼éynie jeden tylko basen staraj─ůc si─Ö wykona─ç jak najmniejsz─ů liczb─Ö cykli. Jak na razie rekordowe osi─ůgni─Öcie w tej „konkurencji” to ni mniej, ni wi─Öcej jak … p├│┼é cyklu na 25 metr├│w, a dok┼éadnie odbicie od ┼Ťciany, jeden ruch r─Ökami i … nic poza tym! Oczywi┼Ťcie w ten spos├│b nie da si─Ö przep┼éyn─ů─ç d┼éugiego dystansu, bo tempo poruszania si─Ö jest w tym przypadku zbyt wolne, jednak pozwala to wyobrazi─ç sobie, co daje odpowiednie wywa┼╝enie w po┼é─ůczeniu z nienagann─ů technik─ů. Por├│wnajmy to z pozbawionym balastu, wios┼éuj─ůcym raz za razem p┼éywakiem, kt├│ry by pokona─ç tej samej d┼éugo┼Ťci basen potrzebuje o┼Ťmiu, a czasem i dziesi─Öciu nerwowo wykonywanych cykli, a b─Ödziecie ju┼╝ wiedzieli, dlaczego jego p┼éywania nie nazywam terminem dynamika bez p┼éetw :)

To co przedstawi┼éem powy┼╝ej to oczywi┼Ťcie tylko u┼éamek podstawowej wiedzy, czy mo┼╝e raczej nale┼╝a┼éoby powiedzie─ç umiej─Ötno┼Ťci, jakie trzeba posi─ů┼Ť─ç, by cieszy─ç si─Ö pe┼én─ů przyjemno┼Ťci─ů jak─ů daje DNF. Problem├│w jest jeszcze ca┼ée mn├│stwo m.in. zwi─ůzanych z odpowiedni─ů prac─ů r─ůk, ich u┼éo┼╝eniem, pozycj─ů st├│p, startem, nawrotami itd. itp. Na szcz─Ö┼Ťcie korzystaj─ůc z pomocy kompetentnego instruktora wszystkie je mo┼╝na stosunkowo szybko pokona─ç (cho─ç potem nale┼╝y doskonali─ç technik─Ö przez ca┼ée lata). Wi─Öcej na ten temat ale r├│wnie┼╝ na temat dynamiki w p┼éetwach, statycznego wstrzymania oddechu, technik relaksacyjnych, oddechowych, rozci─ůgaj─ůcych, a tak┼╝e fizjologii nurkowania na zatrzymanym oddechu mo┼╝na dowiedzie─ç si─Ö i nauczy─ç na prowadzonych przeze mnie basenowych kursach

Autor tekstu: Tomek „Nitas” Nitka




Komentarze

Brak dodanych komentarzy. Mo┐e czas dodaŠ swˇj?

Dodaj komentarz

Zaloguj siŕ, aby mˇc dodaŠ komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani u┐ytkownicy mog▒ oceniaŠ zawartoŠ strony

Zaloguj siŕ lub zarejestruj, ┐eby mˇc zag│osowaŠ.

Brak ocen. Mo┐e czas dodaŠ swoj▒?
Wygenerowano w sekund: 0.02
2,000,983 Unikalnych wizyt