Nawigacja

Facebook

Losowa Fotka

Aktualnie online

· GoÂci online: 1

· U┐ytkownikˇw online: 0

· ú▒cznie u┐ytkownikˇw: 16
· Najnowszy u┐ytkownik: maro

Nie tylko Shallow Water Blackout cz. II

Uraz ci┼Ťnieniowy ucha

Sprawa jest doskonale znana ka┼╝demu nurkowi sprz─Ötowemu, wi─Öc nie b─Öd─Ö wyja┼Ťnia┼é, na czym polega – wszyscy i tak wiedz─ů. Nie b─Ödzie chyba dla nikogo zaskoczeniem, ┼╝e problemy z uchem dotycz─ů r├│wnie┼╝ freediver├│w. A zdarzaj─ů si─Ö i najlepszym. Do┼Ťwiadczyli go, mi─Ödzy innymi, Yasemin Dalilic i Topi Lintukangas w czasie swoich rekordowych pr├│b. Nic w tym dziwnego, bo kiedy nurek, b─Öd─ůcy na granicy mo┼╝liwo┼Ťci wyr├│wnania ci┼Ťnienia, ma jeszcze tylko kilka metr├│w do zerwania plakietki z nowym rekordem, czasem ryzykuje dalsze zanurzanie licz─ůc, ┼╝e jednak si─Ö uda. Raz si─Ö udaje, a kiedy indziej b─Öbenek ulega perforacji, zalany zostaje b┼é─Ödnik i wtedy zaczynaj─ů si─Ö k┼éopoty. Nurek doznaje zawrot├│w g┼éowy i mo┼╝e straci─ç orientacj─Ö. Je┼Ťli zacznie si─Ö „wynurza─ç” w poziomie zamiast ku g├│rze, mo┼╝e to oznacza─ç powa┼╝ne problemy.

Trzeba tu powiedzie─ç, ┼╝e o ile w przypadku scuba wyr├│wnywanie ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym raczej dla nikogo nie stanowi problemu, to przy bezdechach staje si─Ö jednym z g┼é├│wnych czynnik├│w ograniczaj─ůcych g┼é─Öboko┼Ť─ç, jak─ů jeste┼Ťmy w stanie osi─ůgn─ů─ç. Nurkuj─ůc ze sprz─Ötem mamy powietrza pod dostatkiem i delikatne dmuchni─Öcie w zatkany r─Ök─ů nos (tzw. pr├│ba Valsalvy) na og├│┼é za┼éatwia spraw─Ö.

Niestety we freedivingu sprawy maj─ů si─Ö troch─Ö inaczej. Tu z ka┼╝dym pokonanym metrem g┼é─Öboko┼Ťci mamy mniejsz─ů obj─Öto┼Ť─ç powietrza do dyspozycji. Na 30 metrach nasze p┼éuca s─ů skurczone do 1/4 swojej normalnej pojemno┼Ťci i tu mniej wi─Öcej zaczynaj─ů si─Ö problemy. Pr├│bujemy ┼Ťcisn─ů─ç p┼éuca, aby wydusi─ç z nich jeszcze troch─Ö powietrza i przepchn─ů─ç je przez tr─ůbki Eustachiusza, i... nic si─Ö nie dzieje. Nic dziwnego – nasze p┼éuca s─ů skompresowane do obj─Öto┼Ťci bliskiej residual volume, st─ůd nasze k┼éopoty. Tradycyjna pr├│ba Valsalvy przestaje by─ç skuteczna, w┼éa┼Ťnie dlatego freediverzy w zasadzie w og├│le nie pos┼éuguj─ů si─Ö ni─ů.

Istnieje kilka, o ile nie kilkana┼Ťcie, technik wyr├│wnywania ci┼Ťnienia. Z grubsza rzecz bior─ůc, mo┼╝na podzieli─ç je na techniki ci┼Ťnieniowe (jak w┼éa┼Ťnie Valsalva), w kt├│rych tr─ůbki otwieraj─ů si─Ö wskutek zwi─Ökszonego ci┼Ťnienia w jamie nosowej i bezci┼Ťnieniowe, w kt├│rych przypadku otwarcie tr─ůbek uzyskuje si─Ö poprzez prac─Ö odpowiednich grup mi─Ö┼Ťni. S─ů te┼╝ kombinacje jednych i drugich. Je┼Ťli chodzi o techniki bezci┼Ťnieniowe (jak np. prze┼éykanie ┼Ťliny, odginanie g┼éowy, ziewanie przy zamkni─Ötych ustach i inne) to, cho─ç s─ů bardzo eleganckie – nie wymagaj─ů ┼éapania si─Ö za nos – ich skuteczno┼Ť─ç jest jednak (mo┼╝e poza osobnikami o wyj─ůtkowo dro┼╝nych tr─ůbkach Eustachiusza jak np. Gianluca Genoni) ograniczona do mniej wi─Öcej podobnych g┼é─Öboko┼Ťci jak pr├│ba Valsalvy. Niezwykle wydajn─ů technik─ů, w pewnym sensie te┼╝ bezci┼Ťnieniow─ů, jest manewr polegaj─ůcy na wci─ůganiu przez nos wody do jamy nosowej i zatok. Jednak jest to technika trudna i niebezpieczna, dlatego pos┼éuguje si─Ö ni─ů bardzo w─ůskie grono zaawansowanych nurk├│w.

Wydaje si─Ö, ┼╝e najpopularniejsz─ů i jednocze┼Ťnie bardzo efektywn─ů technik─ů, u┼╝ywan─ů przez chyba wszystkich g┼é─Öboko nurkuj─ůcych freediver├│w, jest tzw. manewr Frenzla. Zosta┼é on opracowany przez komandora Luftwaffe (Frenzla w┼éa┼Ťnie) w czasie II Wojny ┼Üwiatowej dla pilot├│w i za┼é├│g bombowc├│w nurkuj─ůcych (okazuje si─Ö, ┼╝e przy locie nurkowym ci┼Ťnienie ro┼Ťnie na tyle gwa┼étownie, ┼╝e zaczyna to stanowi─ç problem). Z grubsza rzecz bior─ůc, technika Frenzla polega na tym, ┼╝e najpierw powietrze z p┼éuc zasysane jest do ust i gromadzone nad j─Özykiem. Nast─Öpnie wykonywany jest silny ruch j─Özyka do g├│ry i do ty┼éu tak, ┼╝e j─Özyk jak t┼éok przepycha je do jamy nosowej, zwi─Ökszaj─ůc panuj─ůce w niej ci┼Ťnienie. Je┼Ťli jednocze┼Ťnie mamy zatkany nos (r─Ök─ů lub zaciskiem) i zamkni─Öt─ů g┼éo┼Ťni─Ö, to powietrze, kt├│re nie ma dok─ůd uciec, uchodzi przez tr─ůbki Eustachiusza do ucha ┼Ťrodkowego. Frenzel jest tak skuteczny, ┼╝e pozwala rozwi─ůza─ç problem wyr├│wnywania ci┼Ťnienia nawet osobom o wyj─ůtkowo niedro┼╝nych tr─ůbkach. Tak─ů osob─ů jest np. Eric Fattach, kt├│ry mimo ┼╝e od najm┼éodszych lat uwielbia┼é p┼éywa─ç, to nie by┼é w stanie zanurkowa─ç g┼é─Öbiej ni┼╝ na 2-3 metry. Jego tr─ůbki s─ů tak wyj─ůtkowo ┼Ťcis┼ée, ┼╝e pomimo i┼╝ Eric zna┼é pr├│b─Ö Valsalvy, to nie by┼é w stanie wyr├│wna─ç ci┼Ťnienia przy jej pomocy. Wreszcie pewnego razu natkn─ů┼é si─Ö na opis techniki Frenzla i jak sam m├│wi, opanowa┼é j─ů w 5 minut. Od tej chwili podwodny ┼Ťwiat stan─ů┼é przed nim otworem i Eric kilka lat p├│┼║niej znalaz┼é si─Ö na 88 metrach. Uprzedzam jednak, ┼╝e dla wi─Ökszo┼Ťci z nas poprawne opanowanie tej techniki nie oka┼╝e si─Ö takie ┼éatwe jak w jego przypadku. Dlatego zainteresowanych odsy┼éam do chyba najlepszego dokumentu na ten temat, napisanego w┼éa┼Ťnie przez Erica Fattaha: „The Frenzel Technique, Step-by-Step” (www.ericfattah.com/frenzel.doc). Tym z was, kt├│rzy b─Öd─ů chcieli zapu┼Ťci─ç si─Ö naprawd─Ö g┼é─Öboko, polecam te┼╝ w─ůtek „Failure Depth” na li┼Ťcie dyskusyjnej serwisu www.deeperblue.net, gdzie w jednym z post├│w Eric zdradza, nieujawnione we wspomnianym wy┼╝ej dokumencie, tajniki, dotycz─ůce jego w┼éasnej modyfikacji Frenzla tzw. mouthfill technique.

Na koniec mo┼╝na jeszcze przypomnie─ç, ┼╝e obecnie prawie wszyscy freediverzy stosuj─ů przed zanurzeniem prost─ů, ale skuteczn─ů technik─Ö pakowania p┼éuc (lung packing). Polega ona na tym, ┼╝e po wzi─Öciu ostatniego, maksymalnego wdechu nurek „dopakowuje” poprzez zasysanie j─Özykiem do ust dodatkowych porcji (tzw. packs) powietrza, kt├│re przepompowuje natychmiast do p┼éuc. W wyniku wykonania od kilkunastu do kilkudziesi─Öciu „dopakowa┼ä” mo┼╝na wprowadzi─ç do p┼éuc nawet do 3 litr├│w dodatkowego powietrza, kt├│re bardzo przydaje si─Ö na g┼é─Öboko┼Ťciach do wyr├│wnywania ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym, dodatkowo zabezpieczaj─ůc je przed urazem. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e nadmierne pakowanie wywo┼éuje zawroty g┼éowy a w skrajnych przypadkach mo┼╝e doprowadzi─ç do nawet blackoutu (jeszcze przed rozpocz─Öciem nurkowania). Do┼Ťwiadczy┼é tego mi─Ödzy innymi w┼éa┼Ťnie Eric Fattach w czasie rywalizacji w Montreux w 2000 r. Z┼éo┼Ťliwi konkurenci do ko┼äca trwania zawod├│w przezywali go Japo┼äczykiem w nawi─ůzaniu do s┼éynnej sceny z „Big Blue” (oczywi┼Ťcie w przypadku Japo┼äczyka z filmu przyczyna blackoutu by┼éa zupe┼énie inna – nadmierna hiperwentylacja).

Uraz ci┼Ťnieniowy p┼éuc

Jak powiedzia┼é jeden ze znanych freediver├│w: „ludzie s─ů zaprojektowani do nurkowania na g┼é─Öboko┼Ťci do 40 metr├│w”. G┼é─Öbiej nale┼╝y bra─ç pod uwag─Ö ryzyko urazu ci┼Ťnieniowego – zgniecenia p┼éuc (lung squeeze). Jego mechanizm jest ca┼ékowicie odmienny od urazu o tej samej nazwie (tylko w j─Özyku polskim), doskonale wszystkim znanego z nurkowa┼ä na spr─Ö┼╝onych mieszankach oddechowych.

Kiedy nurek bezdechowy zanurza si─Ö, ci┼Ťnienie zewn─Ötrzne powoduje narastaj─ůc─ů kompresj─Ö p┼éuc. Te jednak znajduj─ů si─Ö nie w elastycznym worku, a w zbudowanej z do┼Ť─ç sztywnych ┼╝eber klatce piersiowej. Wprawdzie posiada ona pewne (ograniczone) mo┼╝liwo┼Ťci kurczenia si─Ö, ale zawsze stawia dzia┼éaj─ůcej z zewn─ůtrz sile pewien op├│r. W rezultacie ci┼Ťnienie s┼éupa wody na danej g┼é─Öboko┼Ťci jest r├│wnowa┼╝one przez ci┼Ťnienie powietrza w p┼éucach plus t─Ö w┼éa┼Ťnie si┼é─Ö oporu (spr─Ö┼╝ysto┼Ťci) klatki piersiowej. Oznacza to, ┼╝e w p┼éucach stale utrzymuje si─Ö pewne niewielkie podci┼Ťnienie.

Jest ono przyczyn─ů znanego wszystkim freediverom efektu nazywanego z angielska blood shift. Aby skompensowa─ç panuj─ůce w p┼éucach podci┼Ťnienie, do naczy┼ä krwiono┼Ťnych klatki piersiowej przet┼éaczana jest krew pozyskana z innych obszar├│w organizmu. Proces ten przebiega tym ┼éatwiej, ┼╝e wskutek zatrzymania oddechu i narastaj─ůcego ci┼Ťnienia zewn─Ötrznego obkurczeniu ulegaj─ů naczynia krwiono┼Ťne dostarczaj─ůce krew do peryferi├│w – palc├│w, d┼éoni, st├│p, ko┼äczyn i sk├│ry. „Zaoszcz─Ödzona“ w ten spos├│b krew mo┼╝e zosta─ç skierowana w┼éa┼Ťnie do p┼éuc. Dodatkowym efektem wspomagaj─ůcym blood shift jest stopniowe przemieszczanie narz─ůd├│w wewn─Ötrznych z jamy brzusznej do klatki piersiowej. To, na ile efektywny jest ten ostatni proces, zale┼╝y od elastyczno┼Ťci przepony – mi─Ö┼Ťnia rozpo┼Ťcieraj─ůcego si─Ö pomi─Ödzy p┼éucami a jam─ů brzuszn─ů. Oba te efekty powoduj─ů jedno: klatka piersiowa wype┼énia si─Ö ciecz─ů (krew) i organami wewn─Ötrznymi (trzewia), kt├│re – w odr├│┼╝nieniu od znajduj─ůcego si─Ö w p┼éucach powietrza – s─ů nie┼Ťci┼Ťliwe. W┼éa┼Ťnie dlatego dalsze narastanie ci┼Ťnienia zewn─Ötrznego nie powoduje zgniecenia klatki piersiowej i po┼éamania ┼╝eber.

P├│ki znajdujemy si─Ö na niewielkich g┼é─Öboko┼Ťciach, efekty blood shift i przet┼éaczania trzewi manifestuj─ů si─Ö w minimalnym stopniu. Klatka piersiowa poddaje si─Ö jeszcze kompresji i w miar─Ö nad─ů┼╝a za zmniejszaniem obj─Öto┼Ťci p┼éuc. Sytuacja zmienia si─Ö mniej wi─Öcej, kiedy mijamy marker oznaczaj─ůcy 40 metr (w zale┼╝no┼Ťci od osobnika r├│wnie dobrze mo┼╝e to by─ç 35 lub 45 metr). W tym momencie klatka piersiowa osi─ůga obj─Öto┼Ť─ç graniczn─ů (a p┼éuca residual volume). Dalsze jej zgniatanie jest niemo┼╝liwe ze wzgl─Ödu na sztywno┼Ť─ç ┼╝eber. Od tej chwili post─Öpuj─ůcej kompresji p┼éuc nie towarzyszy ju┼╝ kurczenie si─Ö klatki. Dlatego zapotrzebowanie na nie┼Ťci┼Ťliwe organy wewn─Ötrzne i krew gwa┼étownie ro┼Ťnie, i... tu mo┼╝e pojawi─ç si─Ö problem. Je┼Ťli zapotrzebowanie to nie zostanie odpowiednio szybko zaspokojone, w├│wczas podci┼Ťnienie w p┼éucach mo┼╝e wzrosn─ů─ç do niebezpiecznych warto┼Ťci. W konsekwencji krew pod wp┼éywem r├│┼╝nicy ci┼Ťnie┼ä mo┼╝e zacz─ů─ç przenika─ç z naczy┼ä krwiono┼Ťnych do ┼Ťwiat┼éa p─Öcherzyk├│w p┼éucnych. W┼éa┼Ťnie wtedy mamy do czynienia z urazem p┼éuc.

Po wynurzeniu nurek pluje ┼Ťlin─ů podbarwion─ů krwi─ů. Na og├│┼é jej ilo┼Ťci s─ů niewielkie a objawy ust─Öpuj─ů po do┼Ť─ç kr├│tkim czasie. Jednak w skrajnych przypadkach mo┼╝e doj┼Ť─ç nawet do wt├│rnego utoni─Öcia. Zalane krwi─ů p─Öcherzyki p┼éucne nie s─ů w├│wczas w stanie prawid┼éowo wykonywa─ç swojej pracy, a nurek dusi si─Ö, mimo ┼╝e znajduje si─Ö na powierzchni i mo┼╝e oddycha─ç powietrzem atmosferycznym. W l┼╝ejszych przypadkach stan plucia krwi─ů utrzymuje si─Ö przez kilka – kilkana┼Ťcie godzin. Towarzyszy mu uczucie og├│lnego zm─Öczenia oraz trudno┼Ťci z nabraniem pe┼énego oddechu. Czasem oddychaniu towarzyszy─ç mo┼╝e rz─Ö┼╝enie i b├│l w okolicach klatki piersiowej. Niestety, ust─ůpienie tych objaw├│w (co nast─Öpuje szybciej lub p├│┼║niej w zale┼╝no┼Ťci od stopnia uszkodzenia p┼éuc) nie oznacza, ┼╝e problem znikn─ů┼é. Nale┼╝y liczy─ç si─Ö z tym, ┼╝e nadwer─Ö┼╝one p─Öcherzyki jeszcze przez d┼éu┼╝szy czas b─Öd─ů dochodzi─ç do siebie. Nurkowaniom, nawet na du┼╝o mniejsze g┼é─Öboko┼Ťci, mo┼╝e towarzyszy─ç krwioplucie. Dlatego po doznaniu urazu, nale┼╝y zawiesi─ç nurkowania na pewien czas (zale┼╝ny od tego jak powa┼╝ny by┼é uraz), a po ich wznowieniu rozpoczyna─ç od ma┼éych g┼é─Öboko┼Ťci. W miar─Ö up┼éywu kolejnych dni mo┼╝na stopniowo nurkowa─ç coraz g┼é─Öbiej, jednak ca┼éy czas nale┼╝y kontrolowa─ç, czy objawy lung squeeze nie powracaj─ů.

Co robi─ç, aby nie dopu┼Ťci─ç do urazu? Nie ma tu prostej rady. Wydaje si─Ö, ┼╝e pierwsz─ů i podstawow─ů zasad─ů powinno by─ç powolne stopniowanie g┼é─Öboko┼Ťci. Nie nale┼╝y gwa┼étownie poprawia─ç swojego personal best, szczeg├│lnie kiedy jeste┼Ťmy w obszarze ryzyka, a wi─Öc po przekroczeniu 35-40 metra. Najpierw nale┼╝y wykona─ç kilka – kilkana┼Ťcie nurkowa┼ä w okolicach swojego rekordowego osi─ůgni─Öcia, a dopiero potem atakowa─ç g┼é─Öboko┼Ť─ç wi─Öksz─ů o kilka (2-3) metr├│w. Tu zn├│w seria zanurze┼ä na podobn─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç i ponowne przesuni─Öcie poprzeczki. Po d┼éu┼╝szej przerwie (np. zimowej) w nurkowaniach nale┼╝y stopniowo dochodzi─ç do du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťci, nawet je┼Ťli le┼╝─ů one poni┼╝ej osobistego rekordu. Z kolei ka┼╝de g┼é─Öbokie nurkowanie powinno by─ç poprzedzone odpowiedni─ů rozgrzewk─ů tj. kilkoma przygotowawczymi zanurzeniami na mniejsze g┼é─Öboko┼Ťci (mo┼╝na w tym celu wykonywa─ç opisane poni┼╝ej negative pressure dives). Post─Öpuj─ůc w ten spos├│b, za ka┼╝dym razem dajemy szans─Ö organizmowi na przyzwyczajenie si─Ö do g┼é─Öboko┼Ťci i panuj─ůcego na niej ci┼Ťnienia. Dajemy mu czas na „aklimatyzacj─Ö”, co pozwala zmniejszy─ç ryzyko wyst─ůpienia lung squezze.

Druga rada to ─çwiczenie przepony. Im przepona jest bardziej elastyczna, tym ┼éatwiej i g┼é─Öbiej trzewia s─ů w stanie wnikn─ů─ç w ┼Ťwiat┼éo klatki piersiowej. To zabezpiecza nurka przed wzrostem podci┼Ťnienia w p┼éucach i ryzykiem ich uszkodzenia. Typowym przyk┼éadem tego typu ─çwiczenia jest technika zaczerpni─Öta z Pranayamy - Uddiyana Bandha (na filmach o Umberto Pelizzarim mo┼╝na znale┼║─ç uj─Öcia Mistrza w trakcie wykonywania tej techniki). Polega ono na wykonaniu pe┼énego, maksymalnego wydechu, po kt├│rym nast─Öpuje g┼é─Öbokie zassanie brzucha w ┼Ťwiat┼éo klatki piersiowej. Nurkowie cz─Östo nie ograniczaj─ů si─Ö do wykonania zwyk┼éego wydechu, ale na koniec (ale jeszcze przed wci─ůgni─Öciem brzucha) dodaj─ů seri─Ö reverse packs (wysysanie, przy pomocy j─Özyka, powietrza z p┼éuc po osi─ůgni─Öciu przez nie obj─Öto┼Ťci residual volume).

─ćwiczeniom poprawiaj─ůcym elastyczno┼Ť─ç powinna by─ç poddawana nie tylko sama przepona, ale te┼╝ ca┼éa klatka piersiowa. Gdy jest ona zbyt sztywna, w├│wczas stawia du┼╝y op├│r ci┼Ťnieniu zewn─Ötrznemu, jeszcze zanim p┼éuca osi─ůgn─ů residual volume. Mo┼╝e to by─ç przyczyn─ů wyst─ůpienia krwioplucia po wynurzeniu z g┼é─Öboko┼Ťci du┼╝o mniejszych ni┼╝ wspomniane na wst─Öpie 35-40 metr├│w. Znane s─ů przypadki, kiedy uraz p┼éuc mia┼é miejsce po nurkowaniach na zaledwie 25 metr├│w. Inn─ů przyczyn─ů takiego stanu rzeczy mog┼éo by─ç te┼╝ wzi─Öcie niepe┼énego oddechu. P┼éuca osi─ůgaj─ů wtedy obj─Öto┼Ť─ç zalegaj─ůc─ů na du┼╝o mniejszej g┼é─Öboko┼Ťci ni┼╝ normalnie. Z tego w┼éa┼Ťnie powodu nale┼╝y bardzo ostro┼╝nie przeprowadza─ç wspomniane powy┼╝ej tzw. negative pressure dives (nurkowania negatywne), polegaj─ůce na zanurzeniu si─Ö po wykonaniu wydechu, mimo ┼╝e osi─ůgane w ten spos├│b g┼é─Öboko┼Ťci s─ů niewielkie. Nurkowie cz─Östo wykonuj─ů negative pressure dives w ramach rozgrzewki, dzi─Öki czemu efekt ci┼Ťnienia panuj─ůcego na np. 50 metrach uzyskuj─ů ju┼╝ na 5-15 metrach (w zale┼╝no┼Ťci od stopnia opr├│┼╝nienia p┼éuc). Powoduje to szybsze i osi─ůgni─Öte mniejszym wysi┼ékiem (ni┼╝ przez rzeczywiste nurkowanie na 50 m) zaadoptowanie do ci┼Ťnienia a tak┼╝e szybsz─ů aktywacj─Ö odruchu nurkowego. Jednak z powodu zwi─Ökszonego ryzyka urazu p┼éuc nale┼╝y je przeprowadza─ç z najwy┼╝sz─ů ostro┼╝no┼Ťci─ů. Konieczne jest te┼╝ zapewnienie bardzo uwa┼╝nej asekuracji. Nurek nie tylko ma ma┼éo tlenu, ale te┼╝  z powodu pustych p┼éuc  ujemn─ů p┼éywalno┼Ť─ç. W razie blackoutu nie mo┼╝e liczy─ç na to, ┼╝e wyporno┼Ť─ç wyniesie go na powierzchni─Ö.

Peter Scott w swoim znakomitym artykule na temat urazu ci┼Ťnieniowego pt. „Fear the Squeeze” zwraca uwag─Ö na jeszcze trzy kwestie. Pierwsza to zalecenie, ┼╝e w ka┼╝dym g┼é─Öbokim nurkowaniu zachowywa─ç nale┼╝y odpowiednie (czytaj nie zbyt szybkie) tempo zanurzania. Kiedy tempo wzrostu ci┼Ťnienia jest wolniejsze, w├│wczas mechanizmy obronne maj─ů wi─Öcej czasu na zamanifestowanie si─Ö i uchronienie nas przed uszkodzeniem p┼éuc. Druga - to w┼éa┼Ťciwe nawodnienie organizmu. Odwodnienie, o kt├│re we freedivingu ┼éatwo, prowadzi do zmniejszenia obj─Öto┼Ťci krwi i w konsekwencji zmniejszenia efektywno┼Ťci efektu blood shift (nie m├│wi─ůc o zwi─Ökszeniu lepko┼Ťci krwi). Ostatnia kwestia wydaje si─Ö do┼Ť─ç oczywista. Chodzi mianowicie o podchodzenie z wielk─ů ostro┼╝no┼Ťci─ů do wszelkich, nawet p┼éytkich, nurkowa┼ä po przebyciu jakiejkolwiek choroby p┼éuc. Mimo tego, ┼╝e powinno to by─ç dla wszystkich oczywiste, w┼éa┼Ťnie Peter Scott dozna┼é wyj─ůtkowo ci─Ö┼╝kiego urazu wskutek zlekcewa┼╝enia przezi─Öbienia p┼éuc. Warto doda─ç, ┼╝e mia┼éo to miejsce po nurkowaniu le┼╝─ůcym du┼╝o poni┼╝ej normalnie osi─ůganych przez niego limit├│w.

Na koniec warto zauwa┼╝y─ç zwi─ůzek ryzyka urazu p┼éuc z kwesti─ů wyr├│wnywania ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym. Problemy z uchem s─ů dla wielu z nas barier─ů, kt├│ra zatrzymuje nas przed zej┼Ťciem g┼é─Öbiej. Kiedy wreszcie uda si─Ö opanowa─ç now─ů, doskonalsz─ů technik─Ö wyr├│wnywania ci┼Ťnienia okazuje si─Ö, ┼╝e jeste┼Ťmy w stanie nagle „awansowa─ç” o kolejne 8-10 metr├│w i... tu w┼éa┼Ťnie mo┼╝e okaza─ç si─Ö, ┼╝e trafiamy na nowe ograniczenie – lung squeeze. O tym, ┼╝e tak w┼éa┼Ťnie si─Ö sta┼éo dowiadujemy si─Ö ju┼╝ po fakcie – na powierzchni. Nasze organizmy niestety nie maj─ů ┼╝adnych receptor├│w czy te┼╝ innego mechanizmu ostrzegawczego, kt├│ry uprzedza┼éby nas o zbli┼╝aj─ůcym si─Ö niebezpiecze┼ästwie uszkodzenia p┼éuc. Na g┼é─Öboko┼Ťci nie odczuwamy ┼╝adnych problem├│w. Dopiero, kiedy po wynurzeniu plujemy krwi─ů oznacza to, ┼╝e posun─Öli┼Ťmy si─Ö o kilka metr├│w za g┼é─Öboko.

Arytmie serca

Zatrzymywanie oddechu, szczeg├│lnie w po┼é─ůczeniu ze zmianami ci┼Ťnienia zewn─Ötrznego, a wi─Öc w nurkowaniach na g┼é─Öboko┼Ť─ç, wywo┼éuje bradykardi─Ö (zwolnienie t─Ötna) a czasem mo┼╝e prowadzi─ç do nier├│wnomiernego bicia serca. Wed┼éug Terry Maas’a ten sam efekt (arytmia) pojawi─ç si─Ö mo┼╝e w wyniku nieumiej─Ötnego, forsownego wyr├│wnywania ci┼Ťnienia za pomoc─ů pr├│by Valsalvy. Oczywi┼Ťcie nurkami najbardziej nara┼╝onymi na tego rodzaju komplikacje s─ů osoby o naturalnych sk┼éonno┼Ťciach do arytmii. Innym mo┼╝e si─Ö to nigdy nie przydarzy─ç, ale pewno┼Ťci nie ma. O tym, ┼╝e co┼Ť przebiega inaczej ni┼╝ powinno, dowiadujemy si─Ö z regu┼éy dopiero po powrocie na powierzchni─Ö. Serce bije nier├│wno, cz─Östo rytm jest przy┼Ťpieszony. Trzeba tu zaznaczy─ç, ┼╝e przy┼Ťpieszenie pulsu po wynurzeniu jest zjawiskiem naturalnym. Je┼Ťli jednak towarzyszy mu nier├│wnomierno┼Ť─ç, a objawy nie ust─Öpuj─ů po kilku chwilach, oznacza to, ┼╝e mamy problem arytmii. Jedyne, co powinni┼Ťmy zrobi─ç w takiej sytuacji, to zako┼äczy─ç nurkowanie oraz wszelk─ů inn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç wymagaj─ůc─ů wysi┼éku na dany dzie┼ä. Nale┼╝y te┼╝ skonsultowa─ç si─Ö z kardiologiem, aby oceni─ç czy u danej osoby nie wyst─Öpuj─ů przeciwwskazania do uprawiania nurkowania na zatrzymanym oddechu.
Problem nieregularnego tętna, o ile w ogóle ma miejsce, pojawia się na ogół po głębokich nurkowaniach. Jednak znany jest co najmniej jeden przypadek nurka, u którego arytmia występowała po maksymalnych statykach (co w jego przypadku oznaczało ok. 6 min. 20 sek.) i utrzymywała się nawet do kilku godzin.

Na koniec warto zaznaczy─ç, ┼╝e fizjologia nurkowa┼ä na bezdechu (zw┼éaszcza g┼é─Öbokich) nie jest do ko┼äca zbadana, ze zreszt─ů do┼Ť─ç oczywistych wzgl─Öd├│w - brak jest wystarczaj─ůco obfitego materia┼éu do┼Ťwiadczalnego. St─ůd znaczna ilo┼Ť─ç informacji przedstawionej w niniejszym tek┼Ťcie bierze si─Ö raczej z praktyki tj. relacji nurk├│w ni┼╝ z naukowo potwierdzonych teorii. Oznacza to, ┼╝e niekt├│re z przedstawionych tu pr├│b wyja┼Ťnienia pewnych fakt├│w mog─ů zosta─ç w przysz┼éo┼Ťci zweryfikowane.

Bibliografia:

„Decompression Illness and Freediving” Peter Sheard
„Lung Squeeze” David Sawatzky
„Unreveling the Mammalian Diving Reflex Part I & Part II” Erik Seedhouse
„Take a Deep Breath Part I & Part II” Erik Seedhouse
„Reality Czech” Paul Kotik
„Fear the Squeeze” Peter Scott


Tomek „Nitas” Nitka


Komentarze

Brak dodanych komentarzy. Mo┐e czas dodaŠ swˇj?

Dodaj komentarz

Zaloguj siŕ, aby mˇc dodaŠ komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani u┐ytkownicy mog▒ oceniaŠ zawartoŠ strony

Zaloguj siŕ lub zarejestruj, ┐eby mˇc zag│osowaŠ.

Brak ocen. Mo┐e czas dodaŠ swoj▒?
Wygenerowano w sekund: 0.02
1,936,425 Unikalnych wizyt