Nawigacja

Facebook

Losowa Fotka

Aktualnie online

· GoÂci online: 1

· U┐ytkownikˇw online: 0

· ú▒cznie u┐ytkownikˇw: 16
· Najnowszy u┐ytkownik: maro

To Pack or Not to Pack?

Pakowa─ç albo nie pakowa─ç? Dylemat i┼Ťcie hamletowski. Zanim jednak poszukamy jego rozwi─ůzania nale┼╝y si─Ö kr├│tkie wyja┼Ťnienie. W ko┼äcu nurkowie sprz─Ötowi, do kt├│rych g┼é├│wnie trafia magazyn nuras.info niekoniecznie musz─ů wiedzie─ç co freediverzy maj─ů na my┼Ťli m├│wi─ůc o pakowaniu. Wbrew pozorom nie chodzi o upychanie ekwipunku do walizki przed wypadem na nurka do Egiptu.

T─Ö w sumie do┼Ť─ç prost─ů technik─Ö oddechow─ů w literaturze naukowej opisano po raz pierwszy w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych ubieg┼éego wieku. Jak to u jajog┼éowych, zamiast u┼╝y─ç swojskiego s┼éowa pakowanie nazwano j─ů uczenie brzmi─ůcym terminem glossopharyngeal breathing, co nieudolnie przet┼éumaczy─ç mo┼╝na na polski jako oddychanie j─Özykowo-gard┼éowe. Technika ta stosowana by┼éa (i wci─ů┼╝ jest) przez pacjent├│w z powa┼╝nie upo┼Ťledzonymi mi─Ö┼Ťniami oddechowymi (np. po przej┼Ťciu choroby Heinego – Medina lub w stanach tetraplegii czyli parali┼╝u czteroko┼äczynowego), kt├│rzy nie s─ů zdolni do samodzielnego oddychania przy ich pomocy. Radz─ů oni sobie po┼éykaj─ůc do ust niewielkie ilo┼Ťci powietrza, a nast─Öpnie przepychaj─ůc je j─Özykiem do p┼éuc. Powtarzaj─ůc ten manewr wielokrotnie mo┼╝na doprowadzi─ç do nape┼énienia p┼éuc, a wi─Öc marnie, bo marnie ale jednak jako┼Ť oddycha─ç. Jako ciekawostk─Ö mo┼╝na tu doda─ç, ┼╝e Bill Str├Âmberg, do niedawna prezes AIDA – najwi─Ökszej mi─Ödzynarodowej organizacji nurk├│w bezdechowych jest fizjoterapeut─ů, kt├│ry w swej praktyce uczy pacjent├│w mi─Ödzy innymi pos┼éugiwania si─Ö t─ů technik─ů.

Dla fredivingu glossopharyngeal breathing odkry┼é Amerykanin Bob Croft, trzykrotny rekordzista ┼Ťwiata w nurkowaniu na zatrzymanym oddechu z ko┼äca lat sze┼Ť─çdziesi─ůtych ubieg┼éego wieku, rywalizuj─ůcy w tym czasie z Jacquesem Mayolem i Enzo Maiorc─ů. Jednak w odr├│┼╝nieniu od chorych pacjent├│w Croft u┼╝ywa┼é tej techniki nie w celu oddychania, ale dla nape┼énienia p┼éuc ponad ich normaln─ů obj─Öto┼Ť─ç ca┼ékowit─ů. W jego wykonaniu pakowanie polega na dopompowywaniu powietrza dopiero po nabraniu wdechu, kiedy p┼éuca s─ů ju┼╝ pe┼éne, a przy pomocy mi─Ö┼Ťni oddechowych wi─Öcej powietrza nabra─ç nie spos├│b. Wtedy nurek odpowiednio pracuj─ůc ┼╝uchw─ů i j─Özykiem przy zamkni─Ötej g┼éo┼Ťni nabiera troch─Ö powietrza (tzw. pack) do ust, a nast─Öpnie kompresuje je j─Özykiem, otwiera g┼éo┼Ťni─Ö i przepycha do p┼éuc, po czym wielokrotnie powtarza ca┼é─ů operacj─Ö. Wygl─ůd pakuj─ůcego freedivera jest do┼Ť─ç osobliwy i przypomina nieco wyci─ůgni─Ötego z wody karpia, kt├│ry na przemian otwiera i zamyka paszcz─Ö usi┼éuj─ůc po┼ékn─ů─ç nieistniej─ůc─ů wod─Ö. Skojarzenie to okaza┼éo si─Ö tak trafne, ┼╝e W┼éosi na manewr pakowania (po angielsku packing) u┼╝ywaj─ů terminu carpa (po w┼éosku – karp).

W czasach Boba Crofta chyba ma┼éo kto w┼Ťr├│d nurk├│w (o ile w og├│le ktokolwiek) poza nim samym pos┼éugiwa┼é si─Ö t─ů technik─ů, jednak obecnie jest ona stosowana do┼Ť─ç powszechnie. Pytanie tylko, po co?

Sprawa jest bardzo prosta, mo┼╝na nawet powiedzie─ç oczywista. Pakowanie zwi─Öksza ilo┼Ť─ç powietrza, kt├│r─ů zabieramy ze sob─ů pod wod─Ö. Ma to dwie zalety. Po pierwsze mamy wi─Ökszy zapas tlenu, a wi─Öc mo┼╝emy na d┼éu┼╝ej wstrzyma─ç oddech nie trac─ůc przytomno┼Ťci. Niewtajemniczeni zadaj─ů czasem pytanie, czy aby na pewno si─Ö to uczciwie op┼éaca? W ko┼äcu w czasie gdy pakujemy tlen jest konsumowany, a wymiana zu┼╝ytego powietrza z otoczeniem ju┼╝ nie zachodzi. To prawda, jednak per saldo wynik jest korzystny. ┼Ürednia konsumpcja tlenu w spoczynku wynosi oko┼éo 250-300 ml na minut─Ö. Pakuj─ůc przez 15 sekund zu┼╝ywamy go wi─Öc oko┼éo 70 ml, podczas gdy w tym czasie mo┼╝na dopompowa─ç oko┼éo 1,5 litra powietrza, w kt├│rym znajduje si─Ö ok. 300 ml O2. A wi─Öc, z tego punktu widzenia manewr op┼éaca si─Ö. Druga zaleta pakowania to wi─Öksza ilo┼Ť─ç gazu (jakiegokolwiek, zar├│wno tlenu jak i azotu) zabranego pod wod─Ö, kt├│ra w nurkowaniach g┼é─Öbokich u┼éatwia wyr├│wnywanie ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym (i w masce, o ile nurek jej u┼╝ywa) zw┼éaszcza na du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťciach, na kt├│rych p┼éuca zostaj─ů mocno skompresowane. Ilo┼Ťci gazu jakie mo┼╝na dopakowa─ç wahaj─ů si─Ö od freedivera do freedivera, ale maksymalne jakie stwierdzono w badaniach naukowych przekraczaj─ů 4 litry (daje to dodatkowe oko┼éo 800 ml tlenu) co, w tych konkretnych przypadkach stanowi┼éo wzrost nawet o ponad 40% wyj┼Ťciowej obj─Öto┼Ťci ca┼ékowitej p┼éuc! Niestety skutki pakowania nie ograniczaj─ů si─Ö do samych zalet.

Dyskomfort

Jako pierwszy, bo jeszcze przed zanurzeniem pojawia si─Ö problem dyskomfortu jaki wywo┼éuje nape┼énienie p┼éuc ponad norm─Ö. Mamy tu efekt zbli┼╝ony do pompowania opony - ro┼Ťnie obj─Öto┼Ť─ç ale r├│wnocze┼Ťnie panuj─ůce w p┼éucach ci┼Ťnienie. Nie jest to stan normalny, do kt├│rego zwyk┼éy organizm jest przyzwyczajony. Towarzyszy mu uczucie rozpierania klatki piersiowej, kt├│rego osoba niedo┼Ťwiadczona nie jest w stanie tolerowa─ç nawet przez kilka sekund. Ludzie, kt├│rzy nie uprawiaj─ů bezdech├│w (i nie pakuj─ů) doznaj─ů uczucia tego rozpierania ju┼╝ po nabraniu pe┼énego, maksymalnego wdechu i pr├│bie wytrwania w nim przez d┼éu┼╝sz─ů chwil─Ö. Nic dziwnego, ┼╝e dodanie zaledwie kilku packs powoduje, ┼╝e stan ten staje si─Ö zupe┼énie nie do zniesienia. Jest to te┼╝ pow├│d, dla kt├│rego cz─Ö┼Ť─ç nurk├│w bezdechowych, w ich liczbie sam Umberto Pelizzari, nie akceptuje i nie stosuje pakowania. Ich zdaniem uniemo┼╝liwia ono osi─ůgni─Öcie stanu g┼é─Öbokiej relaksacji, jaka jest niezb─Ödna dla skutecznego uprawiania freedivingu.

Co sprawia wi─Öc, ┼╝e mimo tych zastrze┼╝e┼ä tak wielu (bez ryzyka pope┼énienia pomy┼éki mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e znakomita wi─Ökszo┼Ť─ç) nurk├│w stosuje t─Ö technik─Ö? Ot├│┼╝ okazuje si─Ö, ┼╝e pakowanie, jak wszystkie inne umiej─Ötno┼Ťci, mo┼╝na trenowa─ç i doskonali─ç. Je┼Ťli po raz pierwszy w ┼╝yciu nabierzemy pe┼éne p┼éuca powietrza i 3-4 razy dopakujemy, to jak napisano wy┼╝ej, ju┼╝ po kr├│tkiej chwili b─Ödziemy musieli si─Ö podda─ç i wypu┼Ťci─ç powietrze. Jednak je┼Ťli manewr ten b─Ödziemy potarza─ç wielokrotnie i regularnie, to wkr├│tce oka┼╝e si─Ö, ┼╝e dyskomfort zmniejszy si─Ö, bo klatka piersiowa si─Ö rozci─ůgnie i zaadaptuje do zwi─Ökszonej obj─Öto┼Ťci. Stopniowo, krok po kroku b─Ödzie mo┼╝na podwy┼╝sza─ç ilo┼Ť─ç aplikowanych pak├│w dochodz─ůc np. do 40 i wi─Öcej. Na ka┼╝dym etapie treningu ka┼╝dy nurek ma pewn─ů graniczn─ů, maksymaln─ů liczb─Ö packs, kt├│rej nie mo┼╝e przekroczy─ç, bo czuje si─Ö przy niej jakby za chwil─Ö mia┼é eksplodowa─ç. Dalsze pakowanie jest niemo┼╝liwe i mo┼╝e doprowadzi─ç do powstania mikrouszkodze┼ä w obr─Öbie klatki piersiowej. Oczywi┼Ťcie nikt nie pr├│buje nurkowa─ç w takim stanie. Je┼Ťli jednak zastosujemy ilo┼Ť─ç packs mniejsz─ů o powiedzmy 20–30 procent od maksimum to b─Ödziemy mogli doskonale to tolerowa─ç. Wprawdzie trudno b─Ödzie osi─ůgn─ů─ç stan pe┼énej relaksacji o jaki chodzi Umberto Pelizzariemu, ale jak pokaza┼éo ┼╝ycie mimo to wyniki uzyskiwane po pakowaniu przekraczaj─ů te, kt├│re mo┼╝na osi─ůgn─ů─ç bez niego. Do┼Ť─ç powiedzie─ç, ┼╝e od wielu lat nurkowie zaliczaj─ůcy si─Ö do elity freediver├│w nieodmiennie poprzedzaj─ů swoje starty tym manewrem i mimo mniejszego lub wi─Ökszego dyskomfortu nie przeszkadza to im ustanawia─ç coraz bardziej nieprawdopodobnych rekord├│w ┼Ťwiata.
Zupe┼énie osobn─ů praw─ů jest to, ┼╝e o ile w basenie po rozpocz─Öciu nurkowania w klatce piersiowej praktycznie niewiele si─Ö zmienia, to przy zanurzeniach g┼é─Öbokich ju┼╝ po kilku metrach ci┼Ťnienie s┼éupa wody kompresuje p┼éuca i uczucie jakiegokolwiek dyskomfortu znika ca┼ékowicie. Wbrew pozorom nie oznacza to jednak, ┼╝e nurkuj─ůc w g┼é─ůb mo┼╝na bezkarnie pakowa─ç do maksimum, ale o tym w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu.

Packing balckout

Je┼Ťli ju┼╝ zapakowali┼Ťmy odpowiedni─ů ilo┼Ť─ç razy i rozpocz─Öli┼Ťmy nurkowanie, to … mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e po kilkunastu zaledwie sekundach od startu mo┼╝emy mie─ç powa┼╝ny problem – utrat─Ö przytomno┼Ťci! Jej przyczyny, jak zwykle we freedivingu, nie s─ů do ko┼äca rozpoznane, istniej─ů jednak wyra┼║ne, wskazuj─ůce na nie przes┼éanki. Pakowanie prowadzi do zwi─Ökszenia ci┼Ťnienia w p┼éucach, a to zaburza na prac─Ö serca i jest przyczyn─ů nieprawid┼éowo┼Ťci w zachowaniu lewej i prawej komory. Ro┼Ťnie ci┼Ťnienie w prawym przedsionku, co zmniejsza powr├│t ┼╝ylny (ilo┼Ť─ç krwi, kt├│ra wraca z uk┼éadu ┼╝ylnego do prawego przedsionka). W konsekwencji redukuje to obj─Öto┼Ť─ç minutow─ů czyli ilo┼Ť─ç krwi, kt├│ra po obej┼Ťciu kr─ů┼╝enia p┼éucnego opuszcza lew─ů komor─Ö serca do kr─ů┼╝enia systemowego. Mniejszy wyp┼éyw krwi do kr─ů┼╝enia systemowego oznacza mniej tlenu m.in. dla m├│zgu. Dramatycznie spada ci┼Ťnienie skurczowe i rozkurczowe (w ostatnim przypadku nawet do warto┼Ťci niemierzalnych). W pewnych badaniach zaobserwowano te┼╝ tzw. asystole tj. kr├│tkotrwa┼ée okresy braku aktywno┼Ťci elektrycznej serca w badaniu EKG. W konsekwencji mo┼╝e doj┼Ť─ç do utraty przytomno┼Ťci, kt├│ra jednak z regu┼éy odzyskiwana jest samoistnie w kilkana┼Ťcie - kilkadziesi─ůt sekund p├│┼║niej. Nieprzytomny nurek nie┼Ťwiadomie wypuszcza nadmiar powietrza z p┼éuc i jego stan wraca do normy, co pozwala odzyska─ç przytomno┼Ť─ç.

Ciekaw─ů w┼éasno┼Ťci─ů packing blackout jest to, ┼╝e najcz─Ö┼Ťciej o ile nie wy┼é─ůcznie, obserwuje si─Ö go przy statyce tj. statycznym wstrzymaniu oddechu na czas. Nie s┼éysza┼éem o tym, by pojawi┼é si─Ö on w nurkowaniu w g┼é─ůb, czy w dynamice tj. p┼éywaniu na odleg┼éo┼Ť─ç na niewielkiej (na og├│┼é 1-2 metry) g┼é─Öboko┼Ťci. Znany jest wprawdzie s┼éynny przypadek Tanyii Streeter, kt├│ra dozna┼éa packing balckout tu┼╝ przed swoim rekordowym nurkowaniem na 160 metr├│w w kategorii No Limits. Jednak tu utrata przytomno┼Ťci mia┼éa miejsce jeszcze na powierzchni, przed zanurzeniem. Takie przypadki s─ů czasem rejestrowane, natomiast kiedy nurek ju┼╝ zanurzy si─Ö, to jedyn─ů dyscyplin─ů, w kt├│rej dochodzi do omdlenia z przepakowania jest w┼éa┼Ťnie statyka. Mo┼╝na domniemywa─ç, ┼╝e przyczyn─ů tego stanu rzeczy jest wp┼éyw ci┼Ťnienia zewn─Ötrznego. Statyka, jako jedyna dyscyplina freedivingu wykonywana jest na powierzchni, a wi─Öc bez ┼╝adnej jego zmiany. Tymczasem nawet w najp┼éytszej z pozosta┼éych konkurencji tj. w dynamice p┼éyniemy na g┼é─Öboko┼Ťci c.a. jednego metra, a wi─Öc ci┼Ťnienie jest wy┼╝sze o oko┼éo 10% od atmosferycznego, co powoduje ju┼╝ zauwa┼╝aln─ů kompresj─Ö p┼éuc. Wydaje si─Ö, ┼╝e mo┼╝e to przyczynia─ç si─Ö do braku przypadk├│w packing blackout, ale dla pe┼énego wyja┼Ťnienia po┼╝─ůdane s─ů badania prowadzone w tym kierunku.

Inn─ů ciekaw─ů w┼éasno┼Ťci─ů packing blackout jest fakt, ┼╝e niekt├│rzy nurkowie s─ů zdecydowanie bardziej od innych podatni na ryzyko jego wyst─ůpienia. Przed ka┼╝dym nurkowaniem (a bior─ůc pod uwag─Ö to, co napisa┼éem wy┼╝ej, zw┼éaszcza przed ka┼╝d─ů statyk─ů) musz─ů oni bardzo ostro┼╝nie dobiera─ç ilo┼Ť─ç zaaplikowanych packs, bo ju┼╝ dwa lub trzy wi─Öcej ponad norm─Ö mog─ů doprowadzi─ç do bardzo szybkiego i zarazem efektownego, ale niezbyt po┼╝─ůdanego przez nich samych zako┼äczenia nurkowania. Inni z kolei freediverzy zdaj─ů si─Ö by─ç ca┼ékowicie niewra┼╝liwi na ten problem.

Zwiększone ryzyko urazu płuc w nurkowaniach głębokich

Kolejny problem, kt├│ry ma zwi─ůzek z pakowaniem to uraz p┼éuc. M├│wi─ůc o problemach z p┼éucami przy nurkowaniu na zatrzymanym oddechu najcz─Ö┼Ťciej mamy na my┼Ťli tzw. lung squeeze, czyli dolegliwo┼Ť─ç, kt├│rej do┼Ťwiadczaj─ů niekt├│rzy nurkowie po dotarciu na zbyt du┼╝e dla nich g┼é─Öboko┼Ťci. Po wynurzeniu freediver odpluwa krwist─ů ┼Ťlin─Ö, ma trudno┼Ťci z oddychaniem, a w szczeg├│lno┼Ťci z nabraniem pe┼énych p┼éuc powietrza. Ka┼╝demu oddechowi towarzysz─ů ┼Ťwisty lub rz─Ö┼╝enie. Nurek jest bardzo os┼éabiony, niezdolny do jakiegokolwiek wysi┼éku, mo┼╝e mie─ç znacznie podwy┼╝szone t─Ötno. Mechanizm powstawania lung squeeze jest, podobnie jak mechanizm packing blackout, nie do ko┼äca poznany. Podejrzewa si─Ö, ┼╝e g┼é├│wn─ů przyczyn─ů jest podci┼Ťnienie powstaj─ůce w p┼éucach na du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťciach. Podci┼Ťnienie powoduje przenikanie krwi z kapilar okalaj─ůcych p─Öcherzyki p┼éucne do ich wn─Ötrza. Zalanie p─Öcherzyk├│w krwi─ů powoduje z jednej strony krwioplucie, a z drugiej upo┼Ťledza przebieg wymiany gazowej powoduj─ůc trudno┼Ťci w oddychaniu. Na logik─Ö wydaje si─Ö, ┼╝e pakowanie dzi─Öki zwi─Ökszeniu ilo┼Ťci gazu w p┼éucach powinno je┼Ťli nie zapobiega─ç, to przynajmniej odsuwa─ç problem urazu o dobre kilka metr├│w. Jednak obok mechanizmu zwi─ůzanego z podci┼Ťnieniem obecnym na du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťciach, podejrzewa si─Ö te┼╝ istnienie innego, na kt├│ry pakowanie mo┼╝e mie─ç wp┼éyw negatywny. Chodzi o to, ┼╝e pod wod─ů freediverzy doznaj─ů efektu blood shift. Jest to zjawisko przetaczania krwi z peryferi├│w do naczy┼ä krwiono┼Ťnych klatki piersiowej, kt├│re uniemo┼╝liwia jej zgniecenie przez ci┼Ťnienie zewn─Ötrzne. Przypuszcza si─Ö jednak, ┼╝e ten efekt, kt├│ry w g┼é─Öbinach nas zabezpiecza, w drodze powrotnej ku powierzchni paradoksalnie mo┼╝e by─ç przyczyn─ů k┼éopot├│w. Powoduje on, ┼╝e przestrze┼ä klatki piersiowej wype┼éniona jest dodatkow─ů krwi─ů, a wi─Öc w wi─Ökszym ni┼╝ normalnie stopniu. Je┼Ťli ta dodatkowa krew nie zostanie na czas usuni─Öta i odprowadzona do ko┼äczyn, palc├│w i sk├│ry, co prawdopodobnie mo┼╝e mie─ç miejsce przy du┼╝ej pr─Ödko┼Ťci wynurzenia i nie wystarczaj─ůco sprawnym uk┼éadzie kr─ů┼╝enia, to na ostatnich metrach przed osi─ůgni─Öciem powierzchni w p┼éucach pojawi si─Ö nadci┼Ťnienie podobnie jak w nurkowaniu sprz─Ötowym, gdy oddychaj─ůcy spr─Ö┼╝on─ů mieszank─ů nurek wynurza si─Ö nie robi─ůc wydechu. Dochodzi w├│wczas do klasycznej barotraumy p┼éuc, kt├│rej objawy s─ů zbli┼╝one do objaw├│w lung squeeze powsta┼éego na du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťciach. Pakowanie, zw┼éaszcza nadmierne powoduje, ┼╝e przy wynurzeniu nadci┼Ťnienie w p┼éucach jest jeszcze wi─Öksze, a wi─Öc wi─Öksze jest te┼╝ ryzyko urazu ci┼Ťnieniowego. O tym, ┼╝e taka interpretacja mechanizmu powstawania urazu p┼éuc nie jest pozbawiona uzasadnienia ┼Ťwiadcz─ů doniesienia r├│┼╝nych nurk├│w. Na przyk┼éad Rudi Castineyra, znany trener freedivingu, przytacza w jednej ze swoich wypowiedzi przyk┼éad z w┼éasnego podw├│rka. W czasach gdy mieszka┼é jeszcze na Kubie wraz z grup─ů znajomych uprawia┼é nurkowanie w celach zarobkowych (tj. ┼éowi┼é ryby na bezdechu). U cz─Ö┼Ťci z jego wsp├│┼étowarzyszy okresowo wyst─Öpowa┼éo krwioplucie i inne objawy charakterystyczne dla lung squeeze. Doj┼Ťcie do przyczyn zaj─Ö┼éo im troch─Ö czasu, ale w ko┼äcu u┼Ťwiadomili sobie, ┼╝e wszyscy, kt├│rych problem ten dotyczy┼é przed nurkowaniem stosowali intensywne pakowanie. Od czasu, gdy zrezygnowali z tego zwyczaju problem znikn─ů┼é, co zdaje si─Ö jednoznacznie wskazywa─ç na pakowanie jako jego przyczyn─Ö. Niestety ┼╝ycie nie jest tak proste i nie zawsze rezygnacja z pakowania za┼éatwia spraw─Ö. Du┼╝e znaczenia ma tu zw┼éaszcza osobnicza podatno┼Ť─ç, kt├│ra potrafi by─ç bardzo r├│┼╝na w zale┼╝no┼Ťci od konkretnego freedivera.

Barotrauma płuc na powierzchni?

Okazuje si─Ö, ┼╝e intensywne pakowanie mo┼╝e prowadzi─ç do problem├│w nawet bez zanurzania si─Ö na du┼╝e g┼é─Öboko┼Ťci. Wzrost ci┼Ťnienia w p┼éucach pochodz─ůcy od samego tylko pakowania (a wi─Öc bez udzia┼éu blood shift) u wytrenowanych freediver├│w mo┼╝e dochodzi─ç nawet do ponad 100 cm H2O, a to oznacza mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─ůpienia barotraumy p┼éuc (w medycynie w przypadku stosowania tzw. sztucznego p┼éuca przyjmuje si─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťnie z powodu ryzyka barotraumy nadci┼Ťnienie wytwarzane przez to urz─ůdzenie nie powinno przekracza─ç 35 – 45 cm H2O). Potwierdzaj─ů to przypadki krwioplucia i trudno┼Ťci w oddychaniu pojawiaj─ůce si─Ö u nurk├│w po zako┼äczeniu poprzedzonej mocnym pakowaniem statyki. Odnotowano te┼╝ incydenty wskazuj─ůce na mo┼╝liwo┼Ť─ç pojawienia si─Ö zator├│w gazowych. W jednej z prac przytoczone s─ů przyk┼éady, w kt├│rych po maksymalnym dopakowaniu nurkowie ca┼ékowicie lub cz─Ö┼Ťciowo tracili zdolno┼Ť─ç do m├│wienia, do┼Ťwiadczali ograniczenia, zamglenia lub podw├│jnego widzenia, niedow┼éadu w ko┼äczynach lub nawet cz─Ö┼Ťciowego parali┼╝u b─ůd┼║ te┼╝ nudno┼Ťci. Objawy te ust─Öpowa┼éy w czasie od kilku minut do kilku godzin od wyst─ůpienia. Badacze wykluczyli DCS jako ich przyczyn─Ö i zakwalifikowali je jako ┼Ťwiadcz─ůce o pojawieniu si─Ö m├│zgowych zator├│w gazowych powsta┼éych w wyniku barotraumy p┼éuc. Wyniki uzyskiwane przez r├│┼╝nych uczonych nie s─ů jednak jednoznaczne co wynika─ç mo┼╝e mi─Ödzy innymi ze zr├│┼╝nicowanej osobniczej odporno┼Ťci organizm├│w.

Reverse packing

M├│wi─ůc o pakowaniu nasuwa si─Ö jeszcze jeden temat z nim zwi─ůzany. Uczeni w odniesieniu do glossopharyngeal breathing tak naprawd─Ö u┼╝ywaj─ů nie jednego, a dw├│ch termin├│w rozr├│┼╝niaj─ůcych dwa r├│┼╝ne stany. Do poznanej ju┼╝ przez nas techniki nape┼éniania p┼éuc stosuj─ů okre┼Ťlenie glossopharyngeal insufflation (GI) w odr├│┼╝nieniu od glossopharyngeal exsufflation (GE), kt├│re oznacza dzia┼éanie jakby odwrotne. Mianowicie po maksymalnym wydechu nurek wykonuje szereg ruch├│w j─Özykiem i mi─Ö┼Ťniami gard┼éa, kt├│re prowadz─ů do wysysania resztek powietrza z p┼éuc. J─Özyk wraz z podniebieniem twardym dzia┼éaj─ů tu troch─Ö jak strzykawka. Poci─ůgaj─ůc za jej t┼éok wytwarzamy w niej podci┼Ťnienie, dzi─Öki czemu jeste┼Ťmy w stanie pobra─ç krew z ┼╝y┼éy. Podobnie z j─Özykiem. W pozycji wyj┼Ťciowej jest on przyklejony ca┼é─ů powierzchni─ů do podniebienia. Nast─Öpnie ┼Ťrodkow─ů jego cz─Ö┼Ť─ç odsuwamy w d├│┼é (pozostaj─ůc kraw─Ödzie wci─ů┼╝ przylegaj─ůce do podniebienia), co w powsta┼éej nad nim w ten spos├│b przestrzeni wytwarza podci┼Ťnienie (jak w strzykawce, gdy wyci─ůgamy z niej t┼éoczek). Je┼Ťli jednocze┼Ťnie mamy po┼é─ůczenie tej przestrzeni z p┼éucami (otwarta g┼éo┼Ťnia i podniebienie mi─Ökkie ustawione w odpowiedniej pozycji), to r├│┼╝nica ci┼Ťnie┼ä powoduje zassanie z nich ma┼éej porcji (pack) powietrza nad j─Özyk. Nast─Öpnie pozbywamy si─Ö jej wydmuchuj─ůc j─ů przez usta lub nos. Freediverzy nazywaj─ů to post─Öpowanie reverse packing. Manewr jest podobny do zwyk┼éego pakowania, tyle ┼╝e wykonywanego jakby w odwrotnym kierunku, st─ůd taka w┼éa┼Ťnie nazwa. Przy jego pomocy mo┼╝na wypompowa─ç nawet blisko p├│┼é litra powietrza. W konsekwencji p┼éuca osi─ůgaj─ů obj─Öto┼Ť─ç mniejsz─ů ni┼╝ obj─Öto┼Ť─ç zalegaj─ůca i powstaje w nich podci┼Ťnienie (maksymalny zarejestrowany spadek wynosi┼é oko┼éo 30 cm H2O). Opanowanie tej techniki jest bardzo pomocne w nurkowaniach na umiarkowane (30 – 40 m) g┼é─Öboko┼Ťci, bo umo┼╝liwia praktycznie bezwysi┼ékowe pozyskiwanie powietrza do wykonania techniki Frenzla s┼éu┼╝─ůcej do wyr├│wnania ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym (z tym, ┼╝e w tym przypadku nie wydmuchujemy zassanego nad j─Özyk powietrza na zewn─ůtrz, ale u┼╝ywamy go w┼éa┼Ťnie do wyr├│wnania ci┼Ťnienia). Jednak ju┼╝ przy tych, a zw┼éaszcza przy wi─Ökszych g┼é─Öboko┼Ťciach zalecana jest du┼╝a ostro┼╝no┼Ť─ç w stosowaniu reverse packing, bo mo┼╝e ono prowadzi─ç do lung squeeze ze wzgl─Ödu na to, ┼╝e zwi─Öksza podci┼Ťnienie panuj─ůce w p┼éucach. Dotyczy to zw┼éaszcza os├│b podatnych na ten uraz.

Trening elastyczno┼Ťci klatki piersiowej

Reverse packing podobnie jak zwyk┼ée pakowanie stosowane jest przez freediver├│w jako jedne z ─çwicze┼ä poprawiaj─ůcych elastyczno┼Ť─ç klatki piersiowej. Regularnie powtarzane pakowanie prowadzi do wzrostu ca┼ékowitej obj─Öto┼Ťci p┼éuc (TLC) tej normalnej, tj. mierzonej po naturalnym wdechu, bez dopakowania. Podobnie reverse packing przyczynia si─Ö do permanentnego zmniejszenia obj─Öto┼Ťci zalegaj─ůcej (RV). Stosunek tych dw├│ch wielko┼Ťci ma bardzo istotne znaczenie w nurkowaniu na zatrzymanym oddechu. Im jest wi─Ökszy, tym na wi─Ökszej g┼é─Öboko┼Ťci p┼éuca zostaj─ů skompresowane do RV, poni┼╝ej kt├│rej pozyskanie powietrza z p┼éuc staje si─Ö trudne i wyr├│wnanie ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym wymaga u┼╝ycia trudnych do opanowania, zaawansowanych metod. W po┼éowie ubieg┼éego wieku g┼é─Öboko┼Ť─ç ta b┼é─Ödnie uwa┼╝ana by┼éa za maksymaln─ů mo┼╝liw─ů do osi─ůgni─Öcia przez cz┼éowieka, bo poni┼╝ej niej mia┼éo dochodzi─ç do zmia┼╝d┼╝enia klatki piersiowej. To przekonanie umiejscawiaj─ůce ludzkie limity na g┼é─Öboko┼Ťci oko┼éo 50 metr├│w bardzo szybko zosta┼éo zweryfikowane przez ┼╝ycie (przypominam, ┼╝e obecny rekord to 214 metr├│w), a odpowiedzialny za to jest wspomniany tu wcze┼Ťniej efekt blood shift. Jednak mimo, ┼╝e zmia┼╝d┼╝enie klatki raczej nam nie grozi, to ca┼ékiem mo┼╝liwe jest wyst─ůpienie urazu lung squeeze, a im wi─Ökszy stosunek TLC do RV tym g┼é─Öbiej ryzyko to si─Ö pojawia. Z tych powod├│w wielu freediver├│w praktykuje wy┼╝ej wspomniane ─çwiczenia pakowania i reverse packing, kt├│re rozci─ůgaj─ů klatk─Ö piersiow─ů na zewn─ůtrz i do ┼Ťrodka i poprawiaj─ů jej elastyczno┼Ť─ç. Trzeba jednak mie─ç na uwadze i to, ┼╝e istnieje pogl─ůd wed┼éug, kt├│rego regularne pakowanie (in plus) powi─Ökszaj─ůc TLC ma jednocze┼Ťnie prowadzi─ç do wzrostu RV, a wi─Öc poprawiaj─ůc jeden parametr jednocze┼Ťnie pogarsza drugi. Trudno powiedzie─ç na ile jest to realne, bo jak na razie nie s─ů to fakty potwierdzone do┼Ťwiadczalnie. Jak zwykle we freedivingu by rozpozna─ç temat konieczne s─ů badania naukowe.

Jak wida─ç w sprawie pakowania (jak i reverse pakowania) opr├│cz kilku za, jest te┼╝ sporo przeciw, jak r├│wnie┼╝ bardzo wiele niewiadomych. Niew─ůtpliwie decyduj─ůc si─Ö na pakowanie nale┼╝y post─Öpowa─ç bardzo ostro┼╝nie, stopniowo zwi─Ökszaj─ůc liczb─Ö packs i nie doprowadzaj─ůc do nadmiernego wzrostu ci┼Ťnienia w p┼éucach. Trzeba pami─Öta─ç o bardzo du┼╝ym osobniczym zr├│┼╝nicowaniu na urazy zwi─ůzane ze stosowaniem tej techniki. To co bezpieczne dla jednej osoby, wcale nie musi by─ç takim samym dla drugiej. Bior─ůc to wszystko pod uwag─Ö nie podejmuj─Ö si─Ö rozstrzyga─ç dylematu postawionego w tytule artyku┼éu. Pozostawiam go Tobie, Czytelniku o ile kiedykolwiek porwiesz si─Ö na to by od┼éo┼╝y─ç na bok butl─Ö i zanurzy─ç si─Ö w toni na jednym oddechu. Osobi┼Ťcie jednak zdecydowanie odradzam uciekanie si─Ö do tej metody na pocz─ůtkowym etapie uprawiania freedivingu. Korzy┼Ťci jakie mo┼╝e ona przynie┼Ť─ç ujawniaj─ů si─Ö dopiero po opanowaniu bardziej elementarnych technik bezdechowych.

Autor tekstu: Tomek „Nitas” Nitka



Bibliografia:

Asystole and increased serum myoglobin levels associated with 'packing blackout' in a competitive breath-hold diver. Andersson JP, Lin├ęr MH, J├Ânsson H. 2009 Nov;29(6):458-61. Epub 2009 Aug 25

Going to extremes of lung volume Laurie A. Whittaker & Charles G. Irvin, Editorial for the Journal Applied Physiology

Neurological symptoms after glossopharyngeal insufflation (lungpacking) in breath-hold divers suggesting cerebral arterial gas embolism. Lindholm, P, Muth, CM, Severinsen, SA; Undersea and Hyperbaric Medical Society, Inc. 2007

Transpulmonary pressures and lung mechanics with glossopharyngealinsufflation and exsufflation beyond normal lung volumes in competitivebreath-hold divers Stephen H. Loring, Carl R. O’Donnell, James P. Butler, Peter Lindholm, Francine Jacobson, and Massimo Ferrigno, J Appl Physiol 102: 841–846, 2007



Artyku┼é jest te┼╝ dost─Öpny w postaci takiej, w jakiej ukaza┼é si─Ö w magazynie internetowym nuras.info (w formacie pliku PDF). Aby ┼Ťci─ůgn─ů─ç go w tej postaci kliknij To Pack or Not to Pack? (ok. 223 Kb)




Komentarze

Brak dodanych komentarzy. Mo┐e czas dodaŠ swˇj?

Dodaj komentarz

Zaloguj siŕ, aby mˇc dodaŠ komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani u┐ytkownicy mog▒ oceniaŠ zawartoŠ strony

Zaloguj siŕ lub zarejestruj, ┐eby mˇc zag│osowaŠ.

Brak ocen. Mo┐e czas dodaŠ swoj▒?
Wygenerowano w sekund: 0.02
1,951,149 Unikalnych wizyt